SGK İşçi Şikâyeti Nereden Nasıl Yapılır?

04.05.2022
0
Okuma Süresi: 14 dakika
A+
A-
SGK İşçi Şikâyeti Nereden Nasıl Yapılır?

SGK’ya bağlı çalışan sigortalıların yaşamış oldukları durumlarla ilgili çalışan şikayetlerini, işverenler veya çalışanlar yapabilir. 4857 sayılı İş Kanunu’na göre çalışanın işyeri ile ilgili bir sorunu olması halinde şikayette bulunma hakkı bulunmaktadır.

Peki, SGK işçi şikayeti nereden veya nasıl yapılır? konusunu merak edenler, şikâyette bulunmak isteyenler işçi  şikayeti nasıl yapılır? Araştıranlar için, şikâyet edilebilecek birkaç başvuru merkezi bulunuyor. Vatandaşlar bu kanallardan şikayetlerini iletebilmektedir. Bu kanallar ALO 170 ve Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi CİMER üzerinden yürütülmektedir.

SGK İşçi Şikâyeti Nedir?

Çalışan şikayetleri alanında, sosyal sigorta kurumu, çalışanlar ve işverenler için, çalışanların işyerlerinde adaletsizliğe ve sigortasız istihdama yönelmek için kullanabilecekleri ilgili şikayet kanalları geliştirmiştir. Sosyal Sigortalar Kurumu, sadece işçilerin mağduriyetlerini şikayet etme hakkını değil, aynı zamanda işverenlere işçileriyle yaşadıkları sorun ve rahatsızlıklar için talepte bulunma hakkını da tanımıştır.

Sigortasız çalışma veya sigorta primlerinin eksik ödenmesi gibi durumlarda işçilerin haklarını aramasına izin verebilir ve suç işleyen işveren hakkında yaptırımlar başlatabilir. İşçilerin hakları Sosyal Sigortalar Kurumu tarafından korunmakta olup, haksızlık ve suistimallere karşı başvuru yapılabilecek yetkili kurum Sosyal Sigortalar Kurumu’dur.

İşçiler, işyerinde suistimal, adaletsizlik veya sigortasız çalışma konusunda ALO 170 hattını arayarak veya CİMER’e başvurarak haklarını arayabilirler. Şikayet prosedürünün ardından yetkililer yasal soruşturma başlatacak.

SGK İşçi Şikâyeti Hangi Durumda Yapılır?

SGK sigortalıları, düşük ücretle sigortalı olmaları veya prim günlerinin eksik olması, meslek hastalıkları veya işle ilgili yaralanmalar olması durumunda şikayette bulunabilirler. Çalışan şikayetini Sosyal Sigortalar Kurumu’na iletebilir.

SGK işçi şikayetleri ise şu durumlarda yapılmaktadır, 

  • Sigortasız eleman çalıştıran işyerini,
  • Düşük ücret vererek gerçek ücretin yansıtılması halinde,
  • Meslek hastalığı ve iş kazaları için

Şikâyet başvurusu, Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü veya Merkez Müdürlüklerine yapılmaktadır.

SGK İşçi Şikâyeti Nasıl Yapılır?

SGK kapsamında işçi şikayeti şu adımları izleyerek yapılır:

  • ALO 170 numaralı hattın aranması. ALO 170 hattı 4857 Sayılı İş Kanunukapsamında görevde olan işçiler için hizmet veren hattır.
  • ALO 170 hattı işçi ve işveren anlaşmazlığı halinde dava işlemlerinden önce arabuluculuk yapmaktadır.
  • ALO 170 hattı üzerinden, eleştiri, ihbar, şikayet, soru, öneri ve talep hizmetleri alınabilmektedir.

ALO 170 hattına ek olarak, şikayetler SGK resmi web sitesi üzerinden online olarak da işlenebilmektedir.
Ayrıca çalışan, ikamet ettiği il veya ilçe sosyal sigorta kurumuna şikayette bulunarak bildirim ve şikayet sürecini tamamlayabilir.
SGK, şikayetin iletildiği işyerinin unvanı ve adresi bildirilmelidir.
Şikâyette bulunan işçinin, geçmişe dönük sigorta ve primlerini de tamamlayabilmesi için tazminat ödenmesini de talep etmesi gerekir. Bu anlamda hizmet tanımlama başvurusu yapılmalıdır.

SGK İşçi Şikâyeti 

SGK çalışanlardan şikayet alabilmek için öncelikle şikayetin ne hakkında olması gerektiği netleştirilmelidir. Bu bağlamda, Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüklerine şikâyet işlemleri için şu sebepler aranır;

  • İşten ayrılmış olan kişiler,
  • İş akdinin feshedilmesi,
  • İşten çıkarılma,
  • Ücret eksikliğinin tamamlanması,
  • Fazla mesai alacaklar,
  • İşsizlik ödeneği alacaklar,
  • Kıdem ve ihbar tazminatı alacaklar gibi konularda müracaat edilebilecektir.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Grup Başkanlıklarına şikâyet işlemleri için sebepler şunlardır:

 

  • İş sözleşmesi bitmeden işten çıkarılma,
  • İşyerinde mobbing gören kişiler,
  • Sigortasız olarak çalıştırılma ya da düşük ücret üzerinden sigorta gösterimi yapılması,
  • Toplu işten çıkartma ya da iş sağlığı güvenliğinin sağlanmaması halinde şikâyetlerini yapabilirler.

SGK İşçi Şikâyet Hattı

ALO 170 ve CİMER, çalışanların işyerlerinde yaşadıkları sorunları şikayet etmek istemeleri durumunda çalışan şikayet hattı olarak kullanılmaktadır. ALO 170 hattı:

  • İşçilerin işverenlerini ve işyerlerini şikâyet edebilecekleri bir hattır.
  • Bu hat üzerinden yapılan şikâyetler kanuni yollar üzerinden araştırılır.
  • SGK kapsamında olan işyerleri için bu hat kullanılmaktadır.

CİMER üzerinden işçi şikâyeti:

  • Cumhurbaşkanlığına bağlı olan bir şikâyet hattıdır.
  • CİMER üzerinden yapılan şikâyetlere hızlı bir şekilde geri dönüş sağlanır.
  • CİMER üzerinden hem işçiler hem de işverenler şikâyette bulunabilmektedir.
  • Ayrıca işverenler genel sistem ilerleyişi kapsamında da şikâyette bulunabilirler.

SGK Sigortasız İşçi Çalıştırma Şikâyeti

İşverenlerin işçilerini sigortasız çalıştırmaları kanunen yasaklanmıştır. Çalışanların sigortasız çalışması durumunda şikayet prosedürü SGK ofisi nezdinde yapılır. Bu işlemler ise,

  • Telefon,
  • Online olarak,
  • Dilekçe yolu ile işçilerin sigortasız olarak çalıştırıldıklarına dair şikâyette ve ihbarda bulunulabilir.

Bu kanallar aracılığıyla SGK çalışanlarından nereye ve nasıl şikayette bulunulacağı konusunda bilgi alınabilmekte ve sigortasız çalışanlar haklarını öğrenebilmektedir.

Sigortasız İşçi Çalıştırma Cezası 

İşverenlerin çalıştırdıkları her işçiyi sigortalatmaları zorunlu bir süreçtir. İşverenlerin, çalışanlarını sigorta ettirmemeleri halinde ödemek zorunda oldukları para cezasının miktarı asgari ücret üzerinden belirlenir. Sigorta geliri bildirilmeyen her işçi için iki yaptırımlı asgari ücret ödenir. Bu cezalar, bildirilmeyen her ay artar. Ayrıca bu kapsamda bilanço kapsamında hesap tutması zorunlu olan ve tutma zorunluluğu olmayan işverenlerin ödemesi gereken cezalar da farklılık göstermektedir. Mahkeme kararı veya SGK müfettişi tarafından yapılan teftiş sonucunda sigortasız işçi çalıştırıldığının tespit edilmesi halinde para cezaları değişebilmektedir.

Sigortasız İşçi Çalıştırana Hapis Cezası Alır Mı?

Sigortasız personel çalıştıran işverenlere hapis cezası verilip verilmeyeceğini merak etti. Sigortasız personel çalıştıran işverenlere para cezası ve diğer cezalar uygulanır, ancak hapis cezası uygulanmaz.

Sigortasız personel çalıştıran işverenlere yönelik yaptırımlar aşağıdaki gibidir:

İşverenlerin 1 ay boyunca sigortasız işçi çalıştırmaları halinde, işe giriş bildirgesi kapsamında 2, aylık prim hizmet belgesi kapsamında da 2 olarak toplam 4 asgari ücret üzerinden ceza alır.

Kayıt dışı olarak işçi çalıştırılması halinde ücret bordrosu gösterilmediği için işverene yarım asgari ücret cezası eklenmektedir.

  • İşverenin işçiyi yasal deftere kaydetmemesi halinde yarım asgari ücret cezası daha eklenir.
  • İşverenin 1. sınıf tüccar olması halinde bilanço esasına göre defter tutulmaktadır. Bu kapsamda defter tutan işverenler sigortasız işçi çalıştırması halinde 38 asgari ücret cezası ödemekle yükümlüdürler.
  • İşverenlerin 2. sınıf tüccar olmaları halinde işletme hesabı esasında defter tutulur. Bu kapsamda defter turan tüccarlar sigortasız işçi çalıştırmaları halinde 32 asgari ücret cezası öderler.
  • Defter tutma zorunluluğu olmayan işverenlerin sigortasız işçi çalıştırması halinde 29 asgari ücret cezası öderler.
  • Sigortasız olarak çalıştırılan işçinin iş kazası, meslek hastalığı ya da işçinin hastalanması halinde işçinin hastane maliyetleri ve diğer maliyetleri işveren tarafından ödenmesi gerekmektedir.
  • Sigortasız işçi çalıştıran işyerleri için işverenin teşviklerden yararlanma hakkı 1 yıl süresinde kaybedilmiş olur.
  • Çalıştırılan personel ile ilgili belgelerin ve bildirgenin zamanında bildirilmemesi halinde işveren idari para cezası ödemekle yükümlüdür.

Sigortasız Çalışan İşçiye Ceza Verilir Mi?

İşvereni tarafından bildirilmeyen sigortasız çalışanlara herhangi bir ceza uygulanmaz. İşçi SGK mevzuatı ile korunmakta olup sigortasız çalıştığı süreler çerçevesinde zaten mağduriyet durumu olduğu için herhangi bir yaptırımı bulunmamaktadır. Cezalandırılan sigortasız çalışan değil, sigortasız çalışan işverendir.

Sigortasız Çalışanın Süresi Prim Olarak Eklenir Mi?

İşverenleri tarafından sigortasız çalıştırılan işçilere sigortasız çalışma sürelerinin ödenip ödenmeyeceğini merak etti. Ödenmeyen işçinin ödenmeyen primlerinin geri alınması süreci zorlu bir süreçte ortaya çıkar.
Sigortasız çalışanların yazılı olarak SGK il müdürlüklerine başvurmaları veya Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Daire Başkanlığı’nı aramaları gerekmektedir. Yazılı başvurunun ardından SGK müfettişleri, sigortasız işçinin çalıştığı işyerinde denetim yapar.

Bu inceleme, işçinin işyerinde çalıştığı süre içerisinde yapılırsa, sigortasız işlerin tespiti kolaydır. Çalışanın sigortası bu süre içinde başlar ve işyeri belgeleri ve diğer çalışanların beyanlarına göre müfettişler işyerinde çalışan işçinin geçmiş yıllarını dosyalayarak sigortalılık haklarını verirler.
Böyle bir soruşturma çerçevesinde, sadece şikayette bulunan işçi değil, aynı işyerinde çalışan sigortasız çalışanlar da haklarını ileri sürebilir.

Şu anda yaklaşık 4 milyon sigortasız işçi istihdam edilmektedir. Sigortasız çalışan işçilerin Sosyal Sigortalar Kurumu’na şikayette bulunmaları ve haklarını savunmaları gerekmektedir. İşverenler, çalışanlarını işe başladıkları ilk günden itibaren sigortalamakla yükümlüdür.

Sigortasız işçi çalıştığı süre içinde şikayette bulunursa sigorta kapsamına alınacak ve incelemeler sonucunda ödenmeyen sigorta bedeli kendisine geri ödenecektir. Pek çok kişi, sigortasız çalışanın işten ayrıldıktan hemen sonra sigorta talebinde bulunup çalıştığı süre için prim ödemesini nasıl alabileceğini merak ediyor.
Böyle bir durumda sigortasız çalışıp işten ayrılan kişiler sigorta talebinde bulunabilirler. Bu durumda, iş ilişkisinin sona ermesinden itibaren 5 yıl içinde şikayette bulunulabilir. İstihdam beyanı, sigortasız çalışanın ilgili işyerinde çalıştığına dair beyanı içerir. Servis keşfi kolay bir süreç değildir.

Bu kapsamda Sosyal Güvenlik Kurumu müfettişleri ilgili işyerine giderek iş giriş çıkış kaydı, işyerinde ödenen ücret gibi belgeleri kontrol eder. Bu konuda bazı problemler var. İşveren, sigortasız işçinin maaşının ödenmesini kayda almamış ve bunu elden yapmış ise, istihdam değerlendirme süreci için maaş ödemesine ilişkin herhangi bir kayıt yapılmaz. Böyle bir durumda SGK müfettişleri delil olmaksızın sadece diğer çalışanın ifadesine dayanarak işlem başlatamaz. Bu konuda sigortasız çalışanın geriye dönük sigorta ödemesi alabilmesi için Hizmet Tespit davası açılması ve SGK müfettişlerinin gerekli incelemeleri yapması gerekmektedir. Sigortasız çalışanın şirketten ayrılması durumunda, sigortalılık dışı kalan sürelerin geriye dönük sigortalılık hakları için SGK’ya bildirilmesi gerekmektedir.

Sosyal Güvenlik Kurumu 60 günlük bir inceleme başlatır. Bu inceleme kapsamında sigortasız çalışanın işyerinde sigortasız çalıştığının ispatlanması ve tespitinin yapılması halinde geriye dönük sigortalılık hakkı kazanır. Muayene sırasında herhangi bir sağlık kontrolü bulunmazsa, sigortasız çalışanlar geçmişe dönük sigortalarını alamazlar.
Bu yazıda, SGK çalışanlarının şikayetlerini nereye ve nasıl yaptıkları incelenmiş, sigortasız çalışanların uygun kuruluşlara başvurusu hakkında bilgi verilmiş ve haklarını savunmuştur. Ülkemizde çok sayıda sigortasız işçi bulunmakta ve işçiler sigortasız çalışmanın ceza hukuku süreci hakkında eksik bilgiye sahiptir. Sigortasız işçi çalıştırmak yasal olarak mümkün olmamakla birlikte, işverenler ve sigortasız işçi çalıştıran işyerleri ilgili kurumlara bildirilmelidir.

Bir Yorum Yazın

Ziyaretçi Yorumları - 0 Yorum

Henüz yorum yapılmamış.